Borio se za Srbiju u šest ratova, a ZAVRŠIO KAO NAJGORI NEPRIJATELJ

151

 Petar Bojović je bio mnogo toga – vojnik koji nije želio da se bavi politikom, vojskovođa koji nije napuštao svoje ratnike, čovjek privržen porodici, strog prema svima, a najviše prema sebi, zaboravljeni heroj… U nizu od samo četiri srpska generala koji su dobili čin vojvode, bio je poslednji kome je ova počast dodjeljena, a i najmlađi.

 


 

Petar Bojović još jedna je legenda iz srpske junačke istorije. Karijeru je započeo kao konjički oficir, ali je sticajem okolnosti početkom 20. vijeka prošao u pješadiju.

Bio je najbolji u 12. klasi Artiljerijske škole Vojne akademije. Kada je njegova vojna karijera krenula uzlaznim putem, najveći dio vremena tokom ratova proveo je u štabu Vrhovne komande.

Bojović se tokom Prvog balkanskog rata najviše istakao tokom Kumanovske i Bitoljske bitke poslije kojih je dobio čin generala. Po okončanju Prvog balkanskog rata, na njegov prijedlog, a uz podršku vojvode Putnika, sklopljen je savez sa Grčkom, kao protivteža opasnosti koja je tada dolazila od Bugarske.

U Drugom balkanskom ratu bio je načelnik Štaba Prve armije koja je odnijela pobjedu u bici na Bregalnici.

Vrijeme smrti i velike slave

Početak Prvog svetskog rata Petar Bojović je dočekao kao komandant Prve armije. Učestvovao je u završnim operacijama Cerske bitke, ali je ubrzo ranjen na bojištu i zbog toga smijenjen sa mjesta komandanta.

Reaktiviran je 1915. godine kao komandant trupa Novih oblasti i tih dana, dok se srpska vojska povlačila prema Kosovu, upravo te jedinice su pružile veliki otpor neprijatelju prije nego što su se i same povukle.

Petar Bojović bio je u grupi čelnika ondašnje Srbije koji su smatrali da je povlačenje vojske preko Albanije jedino rješenje. U bezizlaznoj situaciji, smatrao je, bolje je povući se negdje i dobiti na vremenu dok se vojska ne oporavi i reorganizuje.

U tim najtežim trenucima, umjesto oboljelog vojvode Putnika, Bojović krajem decembra 1915. godine dolazi na mjesto načelnika štaba Vrhovne komande. Ovu dužnost vršio je do februara 1916. planirajući sve – od kontakata sa saveznicima, preko transporta brodovima, do izbora lokacije na Krfu i brigu o ranjenima.

I po povlačenju pred Bojovićem su bili teški zadaci. Jedan od njih bio je i komandovanje trupama na Solunskom frontu i to u saradnji sa Saveznicima. U operacijama na Kajmakčalanu, u jesen 1916. godine, Bojović je rukovodio ofanzivom srpske vojske koja je uz savezničku pomoć porazila bugarske jedinice kod Gorničeva i zauzela Kajmakčalan i Bitolj.

Po proboju Solunskog fronta za ratne uspjehe njegove Prve armije, general Petar Bojović je ukazom od 13. septembra 1918. unaprijeđen u čin vojvode kao posljedni general unaprijeđen u ovaj čin, nakon Radomira Putnika, Stepe Stepanovića i Živojina Mišića.

Sredinom septembra 1918. godine, Bojovićeva Prva armija je prva probila neprijateljske linije u bici kod Dobrog Polja, napredovajući duboko u okupiranu teritoriju dolinom Vardara prema Velesu. Tim prodorom bugarska vojska je razdvojena od nemačke i austrougarske, čime je praktično, izbačena iz rata.

Upravo armija kojom je komandovao Bojović bila je ta koja je oslobodila najveći dio Srbije, sam Beograd, pa i dalje – Banat, Srem, Bačku, Slavoniju i dobar dio Hrvatske.

Mirnodopski “rat” Petra Bojovića

Poslednja slika ostarelog vojvode Petra Bojovića, fotografisana 1944. godine u njegovoj kući, Foto: Wikipedia

Poslednja slika ostarijelog vojvode Petra Bojovića, fotografisana 1944. godine u njegovoj kući, Foto: Wikipedia

Petar Bojović jedan je od najodlikovanijih srpskih vojskovođa u istoriji. Neka od najvećih počasti su Orden Jugoslovenske krune prvog reda, Orden Karađorđeve zvijezde prvog reda i francuski Orden Legije časti. Uvršten je u red najvećih vojskovođa Prvog svijetskog rata i srpske ratne istorije.

Pa ipak, posle Drugog svijetskog rata ni čin ni odlikovanja ostarjelom vojvodi nisu mnogo pomogli. Petar Bojović je okupaciju proveo u kućnom pritvoru koji je sam sebi nametnuo. Pred kraj rata uhapsili su ga Njemci, a nakon oslobođenja i nove vlasti.

Riječ je o priči koja nikada nije zvanično potvrđena. Nezvanično, ostarjeli, i u tom trenutku jedini živi vojvoda Srbije, Petar Bojović, postao je žrtva maltretiranja mladih komunista po oslobođenju Beograda 1944. godine.

Pozvan je u policiju da da iskaz i tamo je saslušavan dva dana. Iako o ovome nema dokumenata, kružile su priče da je u zatvoru mučen, a svakako je ponižavan.

Nakon nekog vremena je pušten, a vrlo brzo posle toga 19. januara 1945. godine i preminuo u svojoj kući u Beogradu. Od čega, i danas je nepoznanica, mada se u medijima pominje “zapaljenje pluća”, ali se može pronaći podatak i da je stari vojvoda izdahnuo od “posljedica unutrašnjeg krvarenja zadobijenog u višednevnom premlaćivanju od strane Ozne u zatvoru”. Bilo mu je 86 godina.

Nove vlasti navodno su zabranile sahranu sa bilo kakvim vojnim počastima a, opet kako priča kaže, izdata je i zabrana prisustva građana uz prijetnju hapšenjem. Nije ispoštovano pravo na sahranu o državnom trošku, pa je njegovo telo na taljigama prevezeno 21. januara na Novo groblje.

Sahrani je prisustvovala samo najuža porodica.

Izvor (istorijski zabavnik)

PODIJELI

Ostavi komentar

Unesite vaš komentar!
Unesite ime!